Borsalar Arası Komisyon ve Spread: “Hangi Borsa Daha Ucuz?” Sorusunu Net Hesapla Kıyaslama Rehberi

Bir kripto borsasının “düşük komisyonlu” görünmesi, her zaman daha ucuz işlem yaptığınız anlamına gelmez. Çünkü al-sat maliyetiniz sadece “komisyon oranı” değildir: spread (makas), slippage (kayma), fonlama, çekim ücretleri, TL giriş-çıkış masrafları ve hatta emir tipiniz toplam maliyeti ciddi şekilde değiştirir. Bu yüzden iki borsayı kıyaslarken tek bir yüzdelik değere bakmak çoğu zaman yanıltıcı olur.

Bu rehberde borsalar arası komisyon karşılaştırma yaparken hangi kalemleri tek bir “toplam maliyet” hesabında birleştireceğinizi, maker/taker farkının ne zaman avantaj sağladığını, spread nedir kripto sorusunun pratik karşılığını ve spot/futures maliyetlerini nasıl aynı terazide tartacağınızı adım adım öğreneceksiniz. Yatırım tavsiyesi değil; amaç, aynı işlemi daha düşük sürtünme ile yapabilmek için ölçülebilir bir yöntem kazandırmak.

1) Toplam işlem maliyeti nasıl bulunur? Komisyon + spread + slippage + fonlama + transfer

“Toplam işlem maliyeti nasıl bulunur?” sorusunu tek cümlede yanıtlamak mümkün: Aynı piyasada aynı miktarla alıp satarken cebinizden çıkan toplam değeri ölçün. En basit hâliyle bu; (işlem komisyonu) + (spread/makas) + (slippage/kayma) + (futures ise fonlama) + (para yatırma-çekme ve transfer ücretleri) kalemlerinin birleşimidir. Borsalar arası kıyaslamada kritik olan nokta, bu kalemlerin her borsada farklı ağırlıkta olmasıdır.

Pratik bir yaklaşım: “Test işlemi” mantığıyla ilerleyin. Örneğin 10.000 TL’lik eşdeğerle, aynı coinde aynı anlık koşullarda bir borsada alım yapıp hemen satıyormuş gibi maliyeti simüle edin (gerçek alım-satım yapmanıza gerek yok; emir defteri ve ücret tablolarından hesaplanabilir). Bu size “al sat maliyeti hesaplama kripto” için standart bir çerçeve verir ve borsa fee karşılaştırma yaparken tek sayı üretmenizi sağlar.

Bu hesabı standartlaştırmak için her borsada aynı değişkenleri kullanın: aynı parite (ör. BTC/USDT), aynı emir tipi (limit/market), aynı hacim (ör. 1.000 USDT), aynı saat dilimi (yüksek volatil saatler maliyeti şişirebilir). Böylece “görünmeyen maliyetler”i de yakalarsınız; çünkü komisyon yüzdesi sabitken spread ve slippage dalgalanır.

• Komisyon (Fee): İşlemin nominal tutarı × komisyon oranı (maker/taker ayrı hesaplanır).
• Spread (Makas): En iyi satış fiyatı (ask) − en iyi alış fiyatı (bid) farkı; yüzdeye çevirmek için (ask − bid) / orta fiyat.
• Slippage (Kayma): Beklenen fiyat ile gerçekleşen ortalama fiyat arasındaki fark; özellikle market emirde artar.
• Fonlama: Futures pozisyonu taşınan saat sayısı × fonlama oranı; artı/eksi olabilir ama maliyet hesabında yer almalıdır.
• Transfer/Çekim: Ağ ücretleri + borsa withdrawal fee + TL yatırma/çekme masrafları.

2) Maker taker komisyon nedir? Maker/taker farkı borsa komisyonu nasıl hesaplanır?

Maker taker komisyon nedir sorusunun pratik karşılığı şudur: Emir defterine likidite ekleyen (maker) genelde daha düşük komisyon öder; likidite alan (taker) daha yüksek komisyon öder. Limit emirle “deftere yazılan” bir emir çoğu zaman maker sayılır; market emir ise çoğu zaman taker olur çünkü anlık mevcut emirleri “tüketir”. Ancak bazı borsalarda limit emir de deftere yazılmadan anında karşılanırsa taker sayılabilir; bu ayrıntı, borsa komisyonu nasıl hesaplanır sorusunun tam cevabında önemlidir.

Somut örnek: Spot piyasada 1.000 USDT’lik işlem yapıyorsunuz. Borsa A’da maker %0,10, taker %0,20; Borsa B’de maker %0,05, taker %0,10 olsun. Eğer siz çoğunlukla market emir kullanıyorsanız, Borsa A ile B arasındaki fark iki kat büyür; çünkü taker oranı devreye girer. Buna karşılık limit emirle sabırla işlem yapıyorsanız maker oranı belirleyici olur. Bu yüzden “düşük komisyonlu kripto borsası” ararken kendi emir alışkanlığınızı ölçmeden karar vermek yanlış sonuç verebilir.

Bir de indirim mekanikleri var: bazı borsalar kendi token’ıyla komisyon indirimi, bazıları hacim bazlı VIP kademe, bazıları maker’a ek geri ödeme (rebate) gibi modeller kullanır. Bu noktada “kripto işlem ücreti nedir” sorusunun cevabı genişler: Sadece oran değil, indirim şartları ve sürdürülebilirliği de maliyetin parçasıdır. Kıyaslama yaparken indirimleri “gerçekleşen net oran”a çevirin; örneğin token indirimi alıyorsanız, token tutma maliyeti ve volatilite riskini ayrıca not edin.

• Adım 1: İşlem tutarınızı belirleyin (ör. 1.000 USDT).
• Adım 2: Emir tipinizi seçin (limit maker mı, market taker mı?).
• Adım 3: Net komisyon oranını bulun (VIP + token indirimi + kampanya varsa dahil edin).
• Adım 4: Net komisyon = işlem tutarı × net oran; alım ve satım için ayrı ayrı hesaplayın.

3) Spread nedir kripto? Borsa makası, likidite ve “ucuz görünen” fiyat tuzağı

Spread nedir kripto sorusunun en net cevabı: aynı anda alabileceğiniz fiyat ile satabileceğiniz fiyat arasındaki farktır. Emir defterinin en üstündeki en iyi alış (bid) ve en iyi satış (ask) fiyatı arasındaki boşluk “borsa makası nedir” sorusunu açıklayan ilk katmandır. Makas ne kadar genişse, işlem daha gerçekleşmeden “eksi” ile başlarsınız; bu da komisyon düşük olsa bile toplam maliyeti yükseltebilir.

Spread’i kıyaslarken iki hata çok yaygın: Birincisi, sadece tek bir anda ekrana bakmak. Spread volatiliteye, haber akışına, seans yoğunluğuna ve paritenin hacmine göre değişir. İkincisi, sadece “yüzde spread”e bakıp derinliği görmezden gelmek. Çünkü büyük miktarda işlem yapıyorsanız, ilk kademe fiyat yetmez; birkaç kademe aşağı/yukarı gidip ortalama gerçekleşme fiyatınızı bozar ve slippage ile birlikte maliyeti büyütür.

Pratik ölçüm: Bir paritede 3 farklı zaman diliminde (ör. sabah, öğlen, akşam) bid/ask farkını not edin. Ardından aynı paritede 1.000 USDT’lik ve 10.000 USDT’lik hipotetik market alım-satım simülasyonu yapın: “Bu hacimde defter kaç kademede dolar?” sorusuna bakın. Bu yöntem, “düşük spreadli borsa” ararken sadece vitrindeki fiyatı değil, gerçek işlem koşulunu ölçmenizi sağlar.

• Yüzdesel spread: (ask − bid) / orta fiyat × 100
• Orta fiyat: (ask + bid) / 2
• Likidite ipucu: Aynı yüzde spread’e rağmen defter sığsa slippage daha yüksek çıkar.

4) Slippage nedir kripto? Piyasa emri spread artırır mı, limit emir komisyon düşürür mü?

Slippage nedir kripto sorusu, özellikle “market emir kullanan ve slippage yaşayanlar” için oyunun kaderini değiştirir. Slippage, beklediğiniz fiyatla gerçekleşen ortalama fiyat arasındaki farktır. Market emir verdiğinizde emir, defterdeki uygun fiyatları sırayla tüketir; hacminiz büyüdükçe daha kötü fiyat kademelerine kayarsınız. Bu yüzden “piyasa emri spread artırır mı” sorusunun cevabı dolaylı olarak evettir: Market emir, sadece ilk kademe spread’i değil, derinlik boyunca oluşan efektif makası da yaşatır.

Limit emir çoğu zaman taker yerine maker olma şansı verdiği için komisyonu düşürebilir: “limit emir komisyon düşürür mü” sorusunun pratik karşılığı budur. Ama her limit emir maker değildir; emriniz anında karşılanırsa taker sayılabilirsiniz. Ayrıca limit emirle “daha iyi fiyat” hedeflerken fırsat kaçırma (fill olmama) riskini de yönetmeniz gerekir. Bu bir maliyet kalemidir: işlem gerçekleşmeyip kaçan hareket, “gizli maliyet” yaratabilir.

Kıyaslama senaryosu: Aynı borsada 2 farklı kullanıcı düşünün. Kullanıcı 1 hızlı al-sat yapıyor ve market emir kullanıyor; komisyon oranı düşük bile olsa slippage ile maliyet şişiyor. Kullanıcı 2 limit emirle kademeli alım-satım yapıyor; komisyonu düşürüyor ve slippage’i azaltıyor ama bazen emri dolmuyor. Borsa kıyasını yaparken kendinizi bu iki profile göre sınıflandırın; aksi hâlde “komisyon mu spread mi daha önemli” sorusunu yanlış cevaplayabilirsiniz.

• Market emir ne zaman mantıklı? Çok likit paritelerde, küçük hacimlerde, acil giriş/çıkış gerektiğinde.
• Limit emir ne zaman avantajlı? Spread genişken, defter derinken, acele yokken; maker olma ihtimali yüksekken.
• Kayma yönetimi: Tek büyük emir yerine kademeli emir, maksimum fiyat sapması hedefi, işlem saatini seçme.

5) Spot komisyon oranları ve futures komisyon oranları: Fonlama ücreti dahil maliyet hesabı

Spot komisyon oranları genelde “alım” ve “satım” için ayrı ayrı uygulanır; bu yüzden tek işlem maliyeti yerine “gidiş-dönüş” (round-trip) maliyete bakmak gerekir. Örneğin spotta her iki yönde %0,10 komisyon varsa, sadece komisyon yükü yaklaşık %0,20 olur (alırken %0,10 + satarken %0,10). Eğer spread de %0,05 ise, sadece bu iki kalemle bile %0,25’lik bir sürtünme oluşur. Sık işlem yapanlarda bu fark, kârı sessizce yer.

Futures komisyon oranları çoğu zaman daha düşüktür ama burada fonlama ücreti dahil maliyet devreye girer. Fonlama, pozisyonu ne kadar taşıdığınıza göre artı ya da eksi olabilir; maliyet hesabında “sıfır” varsaymak risklidir. Örnek: taker %0,04, maker %0,02; 10.000 USDT’lik pozisyona girip çıkıyorsunuz. Komisyon gidiş-dönüş taker taker ise yaklaşık 8 USDT olur (10.000×0,0004×2). Buna ek olarak 8 saatlik fonlamada %0,01 ödediyseniz 1 USDT daha eklenir. Pozisyonu 3 gün tutarsanız, fonlama toplamı komisyonu geçebilir.

Futures tarafında bir başka “görünmeyen maliyet” likidasyon/teminat yönetimidir. Aşırı kaldıraç kullanıp likidasyona yaklaştıkça, zorunlu kapanışlar kötü fiyattan gerçekleşebilir ve slippage büyür. Burada mesele oran değil, risk yönetimi adımlarıdır: kaldıraç seviyesini makul tutmak, stop mekanizmasını planlamak, marj tipini (isolated/cross) bilinçli seçmek ve fonlama periyotlarını takip etmek. Bu adımlar, borsa fee karşılaştırma kadar önemlidir çünkü gerçek maliyet çoğu zaman “kötü gerçekleşme fiyatı”ndan gelir.

• Spot gidiş-dönüş komisyon: işlem tutarı × (alış oranı + satış oranı)
• Futures gidiş-dönüş komisyon: pozisyon büyüklüğü × (giriş oranı + çıkış oranı)
• Fonlama maliyeti: pozisyon büyüklüğü × fonlama oranı × taşınan periyot sayısı

6) Para yatırma çekme ücretleri: TL yatırma komisyonu, withdrawal fee karşılaştırma ve ağ seçimi

Bir borsayı “ucuz” yapan şey sadece al-sat komisyonu değildir; özellikle Türkiye’de TL ile giriş-çıkış yapanlar için TL yatırma komisyonu ve TL çekim masrafları toplam maliyetin büyük parçası olabilir. Bazı platformlarda banka transferi ücretsiz görünür ama işlem saatleri, hızlı çekim ücretleri veya belirli bankalarda ek masraf gibi pratik detaylar devreye girer. Kıyaslama yaparken “ayda kaç kez TL giriş/çıkış yapıyorum?” sorusunu netleştirip toplam aylık maliyeti hesaplayın.

Borsalar arası transfer yapanlar için asıl kritik kalem “çekim ücreti (withdrawal fee) karşılaştırma”dır. Örneğin USDT çekiminde farklı ağlar (ERC20/TRC20/BEP20 gibi) arasında ücret ve hız farkı olabilir. “USDT çekim ücreti hangi ağ ucuz” sorusunun cevabı dönem dönem değişse de mantık aynıdır: ağ ücretleri + borsa sabit çekim ücreti birleşir. Düşük ücretli ağ seçmek cazip görünür, fakat hedef borsanın o ağı destekleyip desteklemediğini, minimum çekim limitini ve yanlış ağ seçimi riskini kontrol etmek şarttır. Bir kez yanlış ağla gönderim, maliyetten çok daha büyük zarar yaratabilir.

Transfer maliyetini kıyaslamak için basit bir kontrol listesi kullanın: (1) Aynı varlığı iki borsada da desteklenen ortak ağda seçin, (2) borsaların sabit çekim ücretlerini not edin, (3) minimum çekim tutarını ve tahmini onay süresini yazın, (4) çekim sonrası hedef borsada yatırma (deposit) süreçlerini kontrol edin. Böylece “çekim ücreti mi düşük komisyon mu?” ikilemini sayıya dökersiniz. Çünkü bazen çok düşük spot komisyonu olan bir borsa, yüksek çekim ücretiyle toplam maliyeti artırır; özellikle sık transfer yapanlarda bu fark belirleyici olur.

• Kontrol: Hedef borsa aynı ağı destekliyor mu?
• Kontrol: Minimum çekim ve minimum yatırma limitleri uyumlu mu?
• Kontrol: Çekim ücretleri sabit mi, dinamik mi?
• Kontrol: Transfer hızı iş planınıza uygun mu (acil arbitraj mı, normal taşıma mı)?

Bu kıyaslamayı tek seferlik değil, bir “alışkanlık” olarak kurarsanız maliyetler görünür hâle gelir: Aynı hacimde, aynı paritede, aynı emir tipiyle net komisyonu; aynı anda ölçülen spread’i; kendi emir davranışınıza göre slippage’i; futures tarafında fonlamayı; TL ve kripto transfer ücretlerini tek sayfada birleştirin. Sonraki adım olarak, işlem yapmayı düşündüğünüz borsalarda küçük bir test hacmiyle bu şablonu uygulayın ve gerçek al-sat maliyetinizi yazılı hâle getirin; “ucuz” sandığınız yerle gerçekten ucuz olan yer arasındaki farkı en hızlı böyle yakalarsınız.

SSS

Komisyon mu spread mi daha önemli?
İkisi de önemli ama ağırlık sizin işlem tarzınıza göre değişir. Çok likit paritelerde küçük hacimle limit emir kullanan biri için komisyon daha belirleyici olabilir. Market emirle işlem yapan, düşük likiditeli altcoinlerde al-sat yapan veya büyük hacim kullanan biri için spread ve slippage çoğu zaman komisyonun önüne geçer.

Spread nasıl hesaplanır ve hangi değer “yüksek” sayılır?
En iyi ask ile en iyi bid arasındaki farkı alın, orta fiyata bölüp yüzdeye çevirin. “Yüksek” eşiği pariteye göre değişir; ana paritelerde çok düşük spread normaldir, sığ paritelerde geniş spread sık görülür. Tek bir ölçüm yerine farklı saatlerde birkaç kez bakmak daha sağlıklı sonuç verir.

Maker taker farkı gerçekten bu kadar etkiler mi?
Evet, özellikle sık al-sat yapanlarda küçük oran farkları bile birikir. Gün içinde 20 işlem yapan bir kullanıcı için %0,05’lik fark aylık toplamda ciddi bir tutara dönüşebilir. Ayrıca maker olmak slippage’i de azaltma eğilimi gösterir; çünkü market emir tüketimi yerine deftere yazma yaklaşımı devrededir.

Futures işlemlerde fonlama ücreti dahil maliyet nasıl düşünülmeli?
Fonlama, pozisyon taşıma süresine bağlıdır ve dönem dönem artı/eksi olabilir. Kıyaslamada “0” saymak yerine, pozisyonun tipik taşıma sürenize göre olası fonlama aralığını not etmek gerekir. Kısa süreli scalping’de komisyon daha baskınken, günlerce taşınan pozisyonda fonlama maliyeti komisyonu geçebilir.

USDT çekim ücreti hangi ağ ucuz diye bakarken en kritik risk nedir?
En kritik risk yanlış ağ seçimi ve hedef borsanın o ağı desteklememesidir. Ucuz görünen ağ, desteklenmiyorsa işlem kilitlenebilir veya geri dönüş zahmetli olabilir. Ücret kadar uyumluluk, minimum limitler ve transfer süresi de kontrol edilmelidir.

İç Linkler

Bu konuyu daha geniş çerçevede anlamak için aşağıdaki rehberlere de göz atabilirsiniz:

• Bitcoin Nedir (2025)
• Halving
• Bitcoin Kaç TL
• Stablecoin
• Altcoin
• İngiltere Kripto Düzenlemesi 2027
• HashKey IPO
• Hot vs Cold Wallet
• Seed Phrase
• Dolandırıcılıklar Sözlüğü