Layer-1, Layer-2 ve Appchain: Hangi Zincir Katmanı Ne İşe Yarar, Nerede Avantaj Sağlar?

Bir blokzincir projesi seçerken “hangi zincir daha hızlı?” sorusu tek başına yetmez; güvenlik modeli, işlem ücretlerinin nasıl oluştuğu, veri erişilebilirliği ve uygulamanın ihtiyaç duyduğu özelleştirme seviyesi kararın kaderini belirler. Bu yazı; layer 1 nedir, layer 2 nedir ve appchain nedir sorularını aynı çerçevede ele alır, layer-1 vs layer-2 kıyasını netleştirir ve appchain vs layer 2 ile appchain vs layer 1 kararını pratik bir “zincir seçimi rehberi” haline getirir.

Okurken şu çıktıları hedefle: (1) “blokchain katmanları”nın iş bölümü mantığını öğrenmek, (2) execution layer, settlement layer ve data availability gibi kavramları birbirine karıştırmamak, (3) gas fee düşürme ve işlem hızı artırma hedefleri için hangi mimarinin daha uygun olduğunu somut senaryolarla görmek. Yatırım tavsiyesi yok; amaç teknoloji ve ürün kararlarını doğru zemine oturtmak.

Katman Mantığı: Layer 1, Layer 2 ve Appchain Aynı Problemi Nasıl Farklı Çözer?

Blokzincirlerde ölçeklenebilirlik sorunu genelde üç baskının aynı anda yönetilmesini gerektirir: güvenlik, merkeziyetsizlik ve performans. Layer-1 (L1) yaklaşımı bu baskıları tek bir zincir üzerinde dengelemeye çalışır; “ana defterin” kuralları burada yaşar. Layer-2 (L2) yaklaşımı ise L1’in güvenliğini koruyup işlemleri üst katmana taşıyarak sıkışıklığı azaltmayı hedefler. Appchain yaklaşımı ise uygulamanın kendisi için ayrı bir zincir tasarlayıp “herkesin kullandığı ana yolu” değil “kendi otoyolunu” kurma fikrine dayanır.

Bu üç yaklaşımın farkı, yalnızca hız/ücret kıyasından ibaret değildir. Örneğin bir L2’de saniyede yüzlerce işlem mümkünken, varlıkların L1’e nihai bağlanması (finality) için birkaç dakika beklemek gerekebilir. Appchain’de ise “saniyede 2.000 işlem” hedeflenebilir ama ağ güvenliğini sağlamak için doğrulayıcı seti, köprü güvenliği ve güncelleme süreçleri gibi operasyonel yükler de artar. Bu nedenle “en hızlı hangisi” yerine “hangi mimari benim kullanım senaryomu en az riskle taşır” sorusu daha işlevseldir.

Bir de ekosistem gerçekliği var: geliştirici araçları, cüzdan desteği, borsalara entegrasyon, likidite ve kullanıcı alışkanlıkları. Yeni başlayan kripto kullanıcıları için akışın pürüzsüz olması kritik; DeFi kullanıcıları için ise ücretlerin oynaklığı ve köprü riskleri. Web3 geliştiricileri ve dApp kurucuları içinse “ürün-uyumlu” mimari, yani uygulamanın gerektirdiği gecikme, veri boyutu ve güvenlik varsayımları.

Layer-1 (L1) Nedir? Güvenlik, Konsensüs ve Temel İcra Katmanı

Layer 1 nedir sorusunun en kısa teknik yanıtı: “kendi güvenliğini kendi üreten temel zincir”dir. Konsensüs mekanizması (PoS/PoW gibi) doğrulayıcıları ya da madencileri koordine eder; blok üretimi, işlem sıralaması, ücret piyasası ve ağ kuralları bu katmanda tanımlanır. L1’in güçlü yanı, doğrulamanın doğrudan zincirin üzerinde gerçekleşmesi ve güvenlik varsayımının daha az katmanlı olmasıdır.

Ancak L1 tasarımının doğal bir sınırı bulunur: her düğüm, belirli bir veri ve hesaplama yükünü taşımak zorundadır. Ağın daha merkeziyetsiz kalması için donanım gereksinimleri “makul” tutulmak istenir; bu da işlem kapasitesine üst sınır koyar. Pratikte bu durum, yoğun saatlerde ücretlerin artmasına yol açabilir: örneğin ortalama ücretin 0,50–2,00 dolar bandından 10+ dolara sıçraması gibi dalgalanmalar görülebilir. Bu dalga, özellikle mikro ödemeler, oyun içi işlemler veya yüksek frekanslı DeFi stratejileri için kullanıcı deneyimini bozar.

L1’lerin bir diğer avantajı, “doğrudan zincirde” olmanın sağladığı araç ve standartlar bütünüdür: indeksleme, blok gezginleri, cüzdanlar, on-chain veri analizi ve güvenlik pratikleri genellikle L1 üzerinde daha oturmuştur. Bu yüzden yeni bir uygulama için “en az bilinmeyen” çözüm çoğu zaman L1’dir; fakat ölçek ihtiyacı büyüdükçe L2 veya appchain gündeme gelir.

Layer-2 (L2) Nedir? Ölçeklenebilirlik İçin Üst Katman Mantığı

Layer 2 nedir sorusunun özü şu: L1’i “nihai hakem” olarak kullanıp işlemleri başka bir ortamda daha verimli işlemek. L2 çözümleri, işlemleri paketleyip L1’e özet (commitment) şeklinde göndererek ana zincirin yükünü azaltır. Kullanıcı açısından hedef; gas fee düşürme ve işlem hızı artırma ikilisidir. Örneğin bir L2’de basit transfer ücreti 0,02–0,20 dolar bandına inebilir; işlem onayı da saniyeler içinde gerçekleşebilir.

Buradaki kritik nokta güvenlik varsayımıdır. Bazı L2’ler L1’e daha sık kanıt ya da veri gönderir; bazıları daha seyrek. Ayrıca “çıkış” (withdraw) süreçleri, özellikle optimistic rollup tasarımlarında challenge pencereleri nedeniyle daha uzun olabilir; pratikte 7 gün gibi süreler görülür. Bu gecikme, köprü servisleriyle (likidite sağlayan hızlı çıkış çözümleri) azaltılabilir; ama o zaman da ek bir güven varsayımı devreye girer.

L2’nin değer önermesi yalnızca maliyet değil, “kompozabilite” ve ekosistem hızıdır: Aynı ekosistemdeki DeFi protokolleriyle etkileşim, daha düşük maliyetle daha fazla deneme-yanılma yapmayı sağlar. Bu da kullanıcıların, özellikle çoklu zincir (multi-chain) kullanıcılarının davranışını değiştirir: küçük pozisyonlarla strateji denemek mümkün olur; 20 dolarlık bir işlem ücretine takılmadan.

Appchain Nedir? Uygulamaya Özel Zincirlerle Kontrolü Ele Almak

Appchain nedir dendiğinde kastedilen; tek bir uygulama ya da uygulama ailesi için optimize edilmiş “app-specific blockchain” tasarımıdır. Appchain’in cazibesi, genel amaçlı bir zincirin herkese aynı kuralları uygulaması yerine, uygulamanın kendi ihtiyaçlarına göre blok süresi, ücret modeli, veri yapısı ve yürütme mantığını ayarlayabilmesidir. Örneğin bir oyun projesi blok süresini 1–2 saniye hedefleyebilir; bir kurumsal tedarik zinciri uygulaması ise daha az düğümle ama daha öngörülebilir gecikmeyle çalışmayı seçebilir.

Bu kontrolün bedeli vardır: ağ güvenliği, doğrulayıcı teşvikleri ve köprü güvenliği artık doğrudan proje ekibinin sorumluluğundadır. Appchain avantajları; performans, özelleştirme ve ücret kontrolüyken, appchain dezavantajları; operasyon, güncelleme riski ve kullanıcıları yeni bir ekosisteme taşımada yaşanan sürtünmedir. Pratik bir metrik olarak; bir appchain’in sürdürülebilirliği için “en az 30–100 aktif doğrulayıcı” hedefi konuşulabilir, fakat bu sayı projeden projeye değişir ve teşvik tasarımına bağlıdır.

Appchain yaklaşımı, altcoin altyapısı ve dApp altyapısı kurmak isteyen ekipler için “ürün odaklı mimari” sunar: zincir, uygulamanın parçası olur. Ancak kullanıcıların cüzdan ağı eklemesi, köprü kullanması ve likidite taşınması gibi adımlar, yeni başlayanlar için ekstra hata yüzeyi yaratır. Bu yüzden appchain kararında “teknik mümkün” olmak yetmez; “kullanıcı için pürüzsüz” olmak gerekir.

Monolithic vs Modular Blockchain: Parçala, Uzmanlaştır, Ölçekle

Monolithic blockchain yaklaşımında yürütme (execution), uzlaşma (settlement), veri erişilebilirliği (DA) ve konsensüs gibi görevler tek zincirde toplanır. Bu model, zihinsel olarak daha basittir: her şey “tek yerde” olduğu için izleme ve güven varsayımı daha doğrudan görünür. Ancak tek zincirde her fonksiyonu taşımak, ölçeklenebilirlik baskısını artırır; yoğunluk arttığında ücret piyasası hızla sıkışır.

Modular blockchain yaklaşımı ise “işleri parçalara ayırıp uzmanlaştırma” fikrine dayanır: bir katman yürütmeyi üstlenir, bir katman uzlaşma ve güvenliği sağlar, bir katman DA katmanı olarak veriyi yayar. Bu modelin avantajı, her katmanın kendi optimizasyonunu yapabilmesi ve toplam kapasitenin artmasıdır. Örneğin bir uygulama, yürütmeyi hızlı bir ortamda yapıp, nihai uzlaşmayı daha güvenli bir katmana bağlayabilir.

Modüler yaklaşımın zayıf yanı; katmanlar arası koordinasyonun karmaşıklaşmasıdır. Hangi verinin nerede yayınlandığı, kanıtların nasıl üretildiği, veri tutulabilirliğinin nasıl sağlandığı gibi sorular daha fazla tasarım kararı gerektirir. Bu noktada “basit olan” ile “ölçekli olan” arasında bilinçli bir takas yapılır: küçük ekipler ve erken aşama ürünler için monolithic yaklaşım daha az sürtünme yaratabilir; büyüyen ekosistemler için modüler yapı uzun vadede daha esnek olabilir.

Execution, Settlement, Data Availability: Katmanların Asıl İş Bölümü

Katmanlar konuşulurken en çok karıştırılan üç kavram: execution layer, settlement layer ve data availability. Execution, işlemlerin gerçekten “çalıştığı” yerdir: akıllı sözleşme çağrıları, durum (state) güncellemeleri, hesaplama maliyeti. Settlement ise “nihai kararın” verildiği yerdir: işlemlerin geçerli sayılması, anlaşmazlıkların çözümü ve kanıtların doğrulanması. DA katmanı ise verinin ağa “yayınlandığı” ve herkesin erişebildiğinin garanti edildiği yerdir.

Bu ayrım pratikte şunu etkiler: Eğer execution hızlı ama DA zayıfsa, kullanıcılar “veri sonradan kaybolur mu?” riskini taşır. Eğer settlement güçlü ama execution pahalıysa, her işlemde yüksek ücret ödenir. Bu yüzden L2 çözümleri, özellikle rollup tasarımları, execution’ı üstte yapıp settlement’ı L1’e bağlarken DA tarafında farklı stratejiler seçer. Validium gibi modeller, DA’yı zincir dışında tutarak maliyeti düşürür; fakat bu da “veri tutulmazsa ne olur?” sorusunu büyütür.

Yeni başlayanlar için sade kural: “Nerede doğrulanıyor, nerede yayınlanıyor?” sorusunu iki adımda cevapla. (1) Geçerlilik kanıtı veya anlaşmazlık çözümü hangi katmanda? (2) İşlem verisi herkesin erişimine hangi mekanizmayla açılıyor? Bu iki soru, layer-1 layer-2 farkı ve appchain seçiminde en çok hata yapılan noktaları netleştirir.

Rollup Nedir? Optimistic Rollup, ZK Rollup ve Validium Mantığı

Rollup nedir sorusunun cevabı: işlemleri toplayıp (roll up) L1’e daha kompakt şekilde “taşıyan” L2 yaklaşımıdır. İki ana aile öne çıkar: optimistic rollup ve zk rollup. Optimistic rollup, işlemleri “geçerli varsayarak” yayınlar ve hatalıysa itiraz mekanizmasıyla düzeltir; bu yüzden challenge penceresi nedeniyle kesinleşme süresi uzayabilir. ZK rollup ise geçerliliği kriptografik kanıtla ispatlar; bu yaklaşımda kesinleşme süresi daha kısa olabilir, ancak kanıt üretimi teknik olarak daha karmaşıktır.

Gerçek hayatta karar, yalnızca “hangisi daha iyi” değil “hangisi ürünüm için daha uygun” sorusudur. Örneğin yüksek frekanslı DeFi işlemlerinde hızlı finality ve düşük ücret istenir; ancak köprü kullanımının artması yeni riskler getirir. Bir NFT mint etkinliğinde 30 dakika içinde 50.000 işlem oluşabilir; L2 bu yoğunluğu taşırken L1’e yük bindirmemeyi hedefler. Öte yandan bir kurumsal uygulamada veri gizliliği ve düzenleyici gereksinimler nedeniyle farklı tasarım tercihleri devreye girer.

Validium nedir sorusu da burada anlam kazanır: validium, geçerlilik kanıtı kullanıp veriyi zincir dışında tutarak maliyeti düşürmeyi hedefler. Bu, maliyeti dramatik biçimde azaltabilir; örneğin kullanıcı başına işlem ücretinin 0,01–0,05 dolar bandına inmesi mümkündür. Fakat veri erişilebilirliği zincir dışında kaldığı için, veri sağlayıcıların güvenilirliği ve geri kazanım planı çok daha kritik hale gelir. Bu yüzden validium, “en ucuz” olduğu kadar “en dikkatli tasarım gerektiren” seçeneklerden biridir.

Sidechain Nedir? L2 ile Karıştırılan Sınır Çizgileri

Sidechain nedir sorusu sıkça L2 ile karıştırılır. Sidechain, genellikle kendi konsensüsüne ve kendi güvenliğine sahip paralel bir zincirdir; ana zincirle köprü aracılığıyla varlık taşır. L2’nin temel iddiası “ana zincirin güvenliğine dayanmak” iken sidechain’in güvenliği çoğu zaman “kendi doğrulayıcı setine dayanır”. Bu ayrım, risk modelini kökten değiştirir: köprü ve doğrulayıcı güvenliği, saldırı yüzeyini büyütebilir.

Sidechain’ler pratikte yüksek işlem kapasitesi ve düşük ücret sunabilir; örneğin blok süresi 2 saniyeye çekilerek kullanıcı deneyimi hızlanabilir. Ancak “ana zincir güvenliği” beklentisiyle hareket eden kullanıcılar için bu mimari hayal kırıklığı yaratabilir. Bu yüzden bir platform “L2” etiketi kullanıyorsa, settlement ve güvenlik bağının gerçekten nasıl kurulduğunu anlamak gerekir; aksi halde farklı risk sınıfı yanlış isimlendirme ile gözden kaçabilir.

Uygulama tarafında önemli soru şudur: “Bir hata olduğunda geri dönüş mekanizması nerede?” L2’de nihai uzlaşma L1’deyse, geri dönüş mekanizması L1’in kurallarına bağlıdır. Sidechain’de ise geri dönüş çoğu zaman sidechain’in yönetişimine ve doğrulayıcı setinin kararlarına bağlı olabilir. Yeni başlayan kullanıcılar için bu fark, “işlemim neden geri dönmüyor?” veya “köprüde bekledi” gibi destek taleplerinin kaynağıdır.

Güvenlik Karşılaştırması: Layer-1 Güvenliği, Layer-2 Güvenliği, Appchain Riskleri

Layer-1 güvenliği, çoğu durumda en basit güven varsayımını sunar: ağın konsensüsünün bozulmaması ve kriptografinin sağlam kalması. L1’de işlem doğrulama zincirin parçasıdır; doğrulayıcılar veya madenciler ekonomiyi taşır. Bu, “tek katmanlı” bir güven modeli gibi görünse de, ağın merkeziyetsizliği ve node sayısı gibi faktörler yine önemlidir. Örneğin 10.000+ düğümün aktif olduğu bir ağ ile 200 düğümlük bir ağ arasında pratik risk algısı farklılaşır.

Layer-2 güvenliği daha katmanlıdır. Rollup’larda L1’e bağlılık sayesinde güçlü bir temel oluşur; fakat köprüler, sequencer (sıralayıcı) yapısı, itiraz mekanizmaları ve veri erişilebilirliği gibi yeni bileşenler eklenir. Tek bir sequencer’ın geçici kesinti yaşaması, kullanıcıların 30–120 dakika arası gecikme görmesine neden olabilir; fonlar kaybolmasa bile kullanıcı deneyimi etkilenir. Bu yüzden L2 seçerken yalnızca ücret değil, “acı senaryosu” (downtime, yeniden organizasyon, itiraz süreçleri) düşünülmelidir.

Appchain’de risk modeli daha “ürün sahibi” hale gelir. Kendi zincirin varsa, güvenliği satın alamazsın; inşa edersin. Doğrulayıcı teşvikleri, güncelleme prosedürleri, köprü güvenliği ve izleme altyapısı bu mimaride hayati rol oynar. Appchain avantajları büyük olsa da, yanlış tasarlanmış bir teşvik sistemi ağın güvenliğini haftalar içinde eritebilir. Uygulama kurucuları için pratik öneri: güvenlik planını “lansman öncesi 3 aşama” ile ele almak (tehdit modeli, bağımsız denetim, sürekli izleme) ve her aşama için somut hedefler koymak.

Ücret ve Performans: Gas Fee Düşürme ve İşlem Hızı Artırma Stratejileri

Ücret ve performans konuşurken iki metriği ayır: (1) kullanıcı başına işlem maliyeti, (2) “zaman maliyeti” yani kesinleşme süresi. L1’de yoğunluk arttığında açık artırma benzeri ücret piyasası oluşur; bu yüzden ücret dalgalanması keskindir. L2’de ise işlem başına maliyet çoğu zaman düşer, çünkü toplu veri gönderimi ve daha verimli execution kullanılır. Pratik bir karşılaştırma: basit transferin L1’de 1–15 dolar bandına çıktığı dönemler görülebilirken, L2’de aynı işlem 0,05–0,50 dolar bandında kalabilir.

Performans tarafında da iki katman vardır: “anlık onay” ve “nihai kesinleşme”. Bazı L2’ler anlık onayı saniyeler içinde verir; fakat fonların L1’e çekilmesi günler sürebilir. Eğer uygulamanın kullanıcıları sık sık zincirler arası çıkış yapacaksa, bu gecikme ürün tasarımına doğrudan yansır. Örneğin bir ödeme uygulaması “anında çıkış” beklentisiyle tasarlanırsa, optimistic rollup’taki uzun challenge penceresi bir tasarım engeline dönüşebilir.

Appchain’de ücret modelini “uygulama ekonomisine” göre tasarlamak mümkündür: sabit ücret, abonelik benzeri mekanizmalar, belirli işlemleri sübvanse etme gibi yöntemler uygulanabilir. Ancak bu modelin sürdürülebilirliği için token ekonomisi ve doğrulayıcı teşvikleri uyumlu olmalıdır. Aksi halde düşük ücret politikası ağın güvenliğini dolaylı olarak zayıflatır. Bu noktada pratik bir kontrol: “Günlük 100.000 işlem hedefliyorsam, doğrulayıcı gelirleri ve maliyetleri hangi aralıkta dengede kalıyor?” sorusunu tabloya dökmek.

Karar Matrisi ve 3 Kullanıcı Senaryosu: Hangi Mimari Kime Uyar?

Karar vermeyi hızlandırmak için önce “neye öncelik veriyorum?” sorusunu sayısallaştırmak iş görür. Aşağıdaki matrisi, zincir seçimi rehberi gibi kullanabilirsin: güvenlik varsayımı, veri erişilebilirliği, ekosistem ihtiyacı, gecikme toleransı ve operasyon kapasitesi. Burada amaç; tek bir doğru çıkarmak değil, projenin doğasına göre “uygun risk seviyesini” seçmek.

Şimdi “bu skor ne demek?” sorusunu gerçek hayata bağlayalım. Aşağıdaki 3 senaryo, yeni başlayan kripto kullanıcıları ile teknik okuyucuların en sık yaşadığı karar anlarını temsil eder. Senaryolarda yalnızca teknoloji değil, kullanıcı sürtünmesi, köprü riski ve bakım rutini gibi pratik detaylar da var.

Not: Bu yazı boyunca yalnızca bir kez, temel kavramları genişletmek için Bitcoin bağlantısını kullanıyoruz; çünkü katman tartışması en çok “ana zincir” mantığını anlamayı gerektirir.

Hata Avcısı, Mitos vs Gerçek, Mini Sözlük ve Uygulama Rehberi

Katman seçimi yalnızca teknik bir karar değil; kullanıcı davranışı, operasyon kapasitesi ve risk yönetiminin ortak ürünüdür. Bu bölüm; en sık yapılan hataları “hata + sonuç + önlem” formatında verir, ardından mitos-gerçek ayrımıyla yanlış inanışları temizler. Son olarak mini sözlükle kavramları sabitleyip, uygulamaya dönük kontrol listesine bağlar.

Pratikte yanlış kararlar çoğu zaman “eksik soru”dan çıkar: veri erişilebilirliği nerede, çıkış gecikmesi kaç saat/gün, köprü güvenliği neye dayanıyor, güncelleme riski kimde? Aşağıdaki bloklar, özellikle teknik ve yarı teknik okuyucular için “sahada işe yarayan” bir kontrol mekanizması gibi düşünülmeli.

Bu arada ekosistem perspektifi için, çok zincirli yapıların alt yapısında sıkça “app-specific chain” mantığı yer alır; ancak her uygulama için bu zorunlu değildir. Bazı projeler, L2 üzerinde yeterli performansı yakalayıp, kullanıcıları ek köprü adımlarına zorlamadan büyür. Diğerleri ise uzun vadede özelleştirme için appchain’e evrilir. Karar, yol haritasındaki 6–12 aylık kullanım yoğunluğu tahminine ve ekibin operasyon gücüne göre şekillenmelidir.

Katman seçiminin kullanıcı tarafına bakan yüzünde “ne aldığım varlığı nerede tutuyorum” sorusu da çıkar. Çok kişi fiyat takibi için Bitcoin sayfasına giderken, altyapı seçiminin ücret ve hız kısmının bambaşka bir mekanik olduğunu kaçırabiliyor. Katman yaklaşımı, fiyat grafiğinden bağımsız biçimde “işlemin nerede, nasıl doğrulandığı” sorusunu cevaplar.

Benzer şekilde, “altcoin altyapısı” konuşulurken kavramlar birbirine girer; çoğu proje, uygulama katmanında farklı zincir seçimlerinin birleşimidir. Eğer “bir uygulama için özel zincir mi, yoksa L2 üzerinde mi?” sorusu gündemdeyse, Altcoin ekosistemindeki farklı altyapı tercihlerinin neden bu kadar çeşitlendiğini görmek kararını kolaylaştırır.

Katmanlar arasında seçim yapmanın “tek doğru” cevabı yok; doğru karar, senin kullanım yoğunluğun, gecikme toleransın ve güvenlik varsayımınla uyumlu olanıdır. Eğer düşük ücretle sık işlem yapıyorsan ve ekosistemle hızlı etkileşim istiyorsan L2’ler öne çıkar; en güçlü güven varsayımını arıyorsan L1’in settlement rolü belirleyici olur; uygulamanın performansı ve özelleştirme ihtiyacı baskınsa appchain mantığı ciddi bir aday haline gelir. Bugün yapabileceğin en iyi eylem: kendi kullanım senaryonu 5 maddelik matrise dök, bir “en kötü gün” senaryosu yaz ve seçimini o stres testinden geçir.

SSS

Layer-1 ile Layer-2 arasındaki en temel fark nedir?
Layer-1, kendi konsensüsüyle güvenliği üreten ana zincirdir; Layer-2 ise işlemleri üstte işleyip nihai bağını L1’e kurarak ölçeklenebilirlik hedefler. Fark; “işlem nerede çalışıyor” ve “nihai doğrulama nerede oluyor” sorularında ortaya çıkar.

Rollup’lar neden bu kadar popüler oldu?
Çünkü rollup’lar, L1’in güvenlik çıpasını koruyarak ücretleri düşürmeyi ve kapasiteyi artırmayı amaçlar. Ayrıca modüler yaklaşımın temel yapı taşı olarak execution’ı üstte ölçekleyip settlement’ı altta sabit tutar.

Optimistic rollup ile zk rollup arasında kullanıcı açısından fark ne?
Kullanıcı açısından ücret ve hız benzer görünebilir; fakat çıkış gecikmesi ve doğrulama modeli farklıdır. Optimistic rollup’larda itiraz penceresi nedeniyle çıkış daha uzun sürebilir; zk rollup’larda kanıt mekanizması farklı bir denge sunar.

Appchain kurmak hangi durumda mantıklı?
Uygulamanın kendine özgü performans ihtiyacı yüksekse, ücret modelini kontrol etmek istiyorsan ve operasyonel yükü taşıyacak ekibin varsa appchain mantıklı olur. Ancak köprü, doğrulayıcı teşviki ve izleme gibi kalemleri ürün planına dahil etmek gerekir.

Sidechain kullanmak kötü bir fikir mi?
Kötü ya da iyi değil; farklı risk sınıfı. Sidechain genellikle kendi güvenliğine dayanır, bu yüzden güven modeli doğru anlaşılır ve köprü riskleri yönetilirse bazı kullanım senaryolarında etkili olabilir.

© bitcoinkactl.com